रेडियो,टिभी.......

“बाबु ! बिहे गर्ने भन्नुहुन्थ्यो । एउटी राम्री कन्याको फोट ल्याएको थिएँ । हेर्ने कि एकपटक ?”
“पख्नुस् न पुजारी बा ! म **** एफ. एम. सुन्दैछु ।“
काभ्रेपलाञ्चोकको धुलिखेलमा बस्दा एउटा स्थानीय एफ.एमको विज्ञापन सुन्दै हाँस्दै गर्थेँ म एक्लै ।

सबैका कमजोरी औँल्याउँदै, सबैका भण्डाफोर गर्दै उनीहरूकै भाषामा समाजका रूपान्तरणका लागि सन्देश दिने नेपाली मिडियामा प्रशारित सामाग्रीलाई निगरानी गर्ने र आवश्यक ठाउँहरूमा सच्याउने जरूरत टड्कारो रूपमा प्रस्तुत भएको छ । एफएम सुन्नका लागि कसैले बिहे गर्ने मन हुँदाहुँदै पनि केटी हेर्न भ्याउँदिन भन्छ भने त्योभन्दा हाँस्यासपद कुरा अरू के हुन सक्छ र ?
span class="fullpost">
सञ्चारमाध्यममा प्रशारित हुने समाचार पनि एकनासका हुँदैनन् । एउटै समाचारलाई मिडियैपिच्छेले भिन्न भिन्न रूपमा प्रस्तुत गरिदिन्छन् । जस्तो एकपटक माओवादी सरकार हुँदा पशुपतिनाथको पुजारी विवादमा एभिन्युज टिभीले माओवादीको अधिनायकवाद भट्याउँदै थियो भने एबिसि टेलिभिजनले माओवादीको परिवर्तनको एजेण्डास्वरूप भनेर चित्रित गरेको थियो । मिडयाले समाचार दिनु भनेको जे भएको हो त्यसैलाई जनतामार्फत् पुर्यासउनु हो कि आफ्नो तर्क दर्शकमा लाद्नु हो ? मैले बुझ्न नसकेको कुरा ।

अझ विज्ञापनले पार्ने विकराल प्रभावका बारेमा त कसैले कहिल्यै पनि सोधखोज गरेको पाइएको छैन । एउटा चिज बल्सको विज्ञापनमा बाबुआमा बच्चासहित एउटा चलचित्र हरिरहेका हुन्छन् । चिज बल्स किनिदिनु भनेर बच्चाले सबैलाई डिस्टर्व गरेपछि हाँस्दै बच्चाका बाबुले चिज बल्स किनिदिन्छन् र उनीहरू खुसीसाथ पुन: चलचित्र हेर्ने थाल्छन् । अब यो विज्ञापन हेर्ने बच्चाले के कुरा बुझ्छ ? आफूलाई केहि सामान चाहियो भने झगडा गर्ने, अरूलाई दु:ख दिने गर्नुपर्ने रै’छ अनि आफ्नो माग पुरा हुने रै’छ । यहि हैन त ? समाजमा र विशेषगरि केटाकेटीलाई नराम्रो बानीतर्फ प्रोत्साहित गर्ने यस्ताखालका विज्ञापनमा पनि चासो राख्न जरूरी छैन त ? हाम्रा घरका केटाकेटी र तपाईँहरूका घरका केटाकेटीले पनि टि.भी.मा हेर्ने भनेको यस्तै विज्ञापन हो । चाउचाउका विज्ञापनले पारेको प्रभावका बारेमा त हामी सबै सचेत नै छौँ होला सायद । चाउचाउ नकिनदिईकन स्कुलै जान नमान्ने केटाकेटीसमेत छन् ।

काखे कम्प्युटरमा औँला चलाउँदै गर्दा टिभीमा भर्खरै एउटा विज्ञापन आयो । ‘घर बनाउने सबै कुरा त तयार भयो, सिमेन्ट चैँ कुन प्रयोग गर्ने होला पण्डित बा ?’ निकै चिन्तित एक भद्रभलाद्मीले जजमाने पण्डितलाई प्रश्न गर्छन् । ‘किन चिन्ता गर्नुहुन्छ ? ** सिमेन्ट प्रयोग गर्नुस् ।‘ कर्मकाण्ड गर्ने पण्डितलाई थाहा हुन्छ कुन सिमेन्ट प्रयोग गर्नुपर्छ भनेर ? देखाउन पाएँ भन्दैमा जे पायो त्यहि त देखाउनु हुँदैन नि हौ । एउटा पण्डितले सिमेन्ट कुन प्रयोग गर्ने, अर्का पण्डितले छड, अर्काले ईट्टा अनि अर्काले घर-कोठा कत्रा कस्ता बनाउने हो भनेर भनिदिने भए त यत्रा ईञ्जिनियरहरू बेरोजगार भएनन् त ?

अब एफएममा प्रशारित हुने कार्यक्रम, तिनीहरूका प्रस्तोताको प्रस्तुति, बोल्ने भाषा, शैलीका कुरा त कति गर्नु ! नेपाली बोल्दाबोल्दै ‘definately, actually’ भनेन भने त इज्जतै घट्लाझैँ गर्छन् । फोन गर्ने कार्यक्रममा त के खानुभयो, कति खानुभयो देखि लिएर उठ्ने, बस्ने, सुत्नेलगायत सबै कुरा सोध्ने गर्छन् । फोन गर्ने पनि उस्तै, उठाउने पनि उस्तै !!!

आजको समयमा सबैभन्दा सशक्त सञ्चारमाध्यम भनेको एफ.एम रेडियो नै हो नेपालमा । गाँवैपिच्छे, टोलैपिच्छे खुलेका एफएमले स्थानीय समाचार त गतिविधिलाई उचित ठाउँ त दिएको छ तर सँगसँगै गुणस्तरहिन, जनजीवनमा नकरात्मक असर पार्नेखालका सामाग्री र विज्ञापनका नाममा वेतुकका शब्दका ठेलीसमेत प्रशारण गरिरहेका छन् ।

सञ्चारले हाम्रो जीवनमा पारेको सकरात्मक प्रभावको त जति प्रशंसा गरेपनि अपुग नै हुन्छ तर व्यवसायिकताको नाममा घट्दै गएको गुणस्तर र जनजीवनमा नकरात्मक पार्नेखालका सामाग्री प्रसारण नगर्न आफैँ सचेत भईदिए अझ कति राम्रो हुन्थ्यो होला । एउटा निकाय बनाएर गर्न लाग्यो भने त सेन्सरसीप लगायो भनेर फेरि गर्न खोज्नेको खोइरो खनिहाल्नुहुन्छ यहाँहरू । बरू आफैँ सचेत भइदिने हो कि ? त्यसो गरे कसो होला ?

तस्वीर स्रोत : यहाँ छ